Odlaganje radioaktivnog otpada

Abstract

Nuklearna energija se sve češće ističe kao ključna komponenta energetske tranzicije ka niskougljeničnoj budućnosti, jer omogućava veliku proizvodnju električne energije bez emisije gasova sa efektom staklene bašte. Međutim, proizvodnja električne energije u nuklearnim elektranama generiše i radioaktivni otpad, čije pravilno upravljanje predstavlja jedan od ključnih izazova nuklearne energetike. Posebnu pažnju iziskuje visokoaktivni otpad, koji sadrži dugovečne radionuklide i proizvodi znatnu količinu toplote. U ovom radu dat je pregled postojećih tehnologija za trajno zbrinjavanje radioaktivnog otpada, sa posebnim osvrtom na međunarodne prakse i savremena rešenja koja obezbeđuju dugoročnu bezbednost i zaštitu životne sredine. Pored tehnoloških aspekata, razmatrane su i ekonomske, institucionalne i društvene prepreke koje ograničavaju primenu pojedinih strategija, kao i potencijal za razvoj multinacionalnih odlagališta kao održivog rešenja za zemlje koje nemaju sopstvene kapacitete.

Nuclear energy is increasingly being highlighted as a key component of the energy transition toward a low-carbon future, as it enables large-scale electricity production without greenhouse gas emissions. However, electricity generation in nuclear power plants also produces radioactive waste, the proper management of which represents one of the main challenges of nuclear energy. Particular attention is required for high-level waste, which contains long-lived radionuclides and generates significant amounts of heat. This manuscript provides an overview of existing technologies for the permanent disposal of radioactive waste, with a special focus on international practices and modern solutions that ensure long-term safety and environmental protection. In addition to technological aspects, the paper also examines economic, institutional, and social barriers that limit the implementation of certain strategies, as well as the potential for developing multinational disposal facilities as a sustainable solution for countries without their own capacities.