Radiološka karakterizacija manastirskih izvorskih voda sa teritorija Republike Srbije i Crne Gore

Abstract

Sprovedeno istraživanje je usmereno na ispitivanje nivoa radioaktivnosti, sa fokusom na radionuklide antropogenog porekla, u izvorskim vodama iz dvorišta odabranih manastira sa teritorija Republike Srbije i Republike Crne Gore, s obzirom na to da se ove vode redovno podvrgavaju hemijskoj i bakteriološkoj analizi, ali njihova radiološka procena kvaliteta do sada nije potvrđena. Uzorkovanje je izvršeno na vodoizvorištima sledećih šest manastira: Rajinovac, Rakovica, Sveti Stefan, Žiča, Mileševa (Republika Srbija) i Sveta Trojica (Crna Gora). Nakon sakupljanja i odgovarajućeg hemijsko-analitičkog tretmana uzoraka, vršeno je merenje sadržaja radionuklida metodom gamaspektrometrije pomoću HPGe detektora, kao i spektrometrije beta zračenja upotrebom gasnog proporcionalnog i tečnog scintilacionog brojača. Poznavanje nivoa radionuklida u vodi za piće je od izuzetnog značaja, jer omogućava procenu usklađenosti sa preporučenim/parametarskim vrednostima, iznad kojih se procenjuje da li prisustvo radioaktivnih supstancija u vodi za piće predstavlja rizik po ljudsko zdravlje, koji zahteva primenu mera zaštite ili preduzimanje mera sanacije za poboljšanje kvaliteta do nivoa koji je u skladu sa zahtevima za zaštitu ljudskog zdravlja sa stanovišta zaštite od jonizujućeg zračenja. Rezultati istraživanja su pokazali da izvorske vode iz dvorišta odabranih manastira na teritorijama Republike Srbije i Crne Gore zadovoljavaju kriterijume radiološke ispravnosti vode za piće, što znači da nema uvećanog radijacionog rizika usled konzumacije istih.

The conducted research is aimed at determination of the radioactivity level, focused on anthropogenic radionuclides, in spring water from courtyards of selected monasteries from the territories of the Republic of Serbia and the Republic of Montenegro, taking into account that, although the chemical and bacteriological analysis are performed often, the radiological assessment was not done so far. Sampling was carried out at the water sources of the following six monasteries: Rajinovac, Rakovica, Sveti Stefan, Žiča, Mileševa (Republic of Serbia) and Sveta Trojica (Republic of Montenegro). After the collection and appropriate chemical - analytical treatment of the samples, the measurement of the radionuclide content was preformed using gamma spectrometry on HPGe detectors, as well as beta radiation measurement using proportional counter and liquid scintillation detector. Knowledge of the level of radionuclides in drinking water is of great importance, as it allows for the assessment of compliance with the recommended/parametric values, above which it is assessed whether the presence of radioactive substances in drinking water poses a risk to human health, requiring the application of protective measures or the undertaking of remedial measures to improve the quality of the level that is in line with the requirements for the protection of human health from the point of view of radiation protection. The results of the research showed that the spring waters from the courtyards of the selected monasteries in the territories of the Republic of Serbia and the Republic of Montenegro meet the criteria of radiological safety of drinking water, which means that there is no increased radiation risk due to their consumption.