Fisioni produkt cezijum-137 važan je pokazatelj radioaktivnog zagađenja životne sredine. U ovom radu, posmatrani su maksimumi u vremenskim serijama specifične aktivnosti ovog radionuklida od juna 2008. do decembra 2023. godine na sedam lokacija u regionu Bivše Jugoslavije: Beograd (Srbija), Zagreb (Hrvatska), Ljubljana i Krško (Slovenija), Podgorica (Crna Gora), Skoplje i Bitolj (Severna Makedonija). Na svakoj lokaciji, za merenja iznad minimalne detektibilne aktivnosti, određena je vrednost 90-og percentila, a potom i “maksimumi” kao vrednosti veće od tog percentila. Maksimumi specifične aktivnosti cezijuma-137 uglavnom se javljaju tokom hladnih meseci (novembar–februar) kao posledica zagađenja koje raste u sezoni grejanja i sa specifičnim meteorološkim uslovima. Ipak, na svim lokacijama osim Ljubljane, uočen je bar po jedan maksimum u periodu april–septembar. Takva dva maksimuma, u avgustu 2013. i avgustu 2022. godine, poklapaju se sa prisustvom pustinjskog peska u vazduhu nad ovim r...egionom.
The fission product cesium-137 is an important indicator of radioactive contamination in the environment. Our study looks into the maxima in this radionuclide’s specific activity time series at seven locations in the Former Yugoslavia region: Belgrade (Serbia), Zagreb (Croatia), Ljubljana and Krško (Slovenia), Podgorica (Montenegro), Skopje and Bitola (North Macedonia), between June 2008 and December 2023. At each location, the 90th percentile is determined for measurements above the minimum detectable activity, and then the "maxima" defined as values greater than this percentile. The maxima in the cesium-137 specific activity mostly occur during the colder months (November–February) as a result of pollution that increases during the heating season and with specific meteorological conditions. However, at all locations except Ljubljana, at least one maximum was observed over April–September. Two of those maxima, in August 2013 and August 2022, coincided with the presence of desert dust ...in the air over this region.
TY - CONF
AU - Ajtić, Jelena
AU - Janusheski, Jovan
AU - Anusheva, Jordanka
AU - Dimovska, Snežana
AU - Danilovski, Dejan
AU - Krneta Nikolić, Jelena
AU - Rajačić, Milica
AU - Sarvan, Darko
AU - Anđelić, Tomislav
AU - Zekić, Ranko
AU - Svrkota, Nikola
AU - Radonjić, Slavko
AU - Petrinec, Branko
AU - Bituh, Tomislav
AU - Nečemer, Marijan
AU - Barba, Žiga
AU - Fajfar, Helena
AU - Vodenik, Branko
AU - Petrović, Toni
AU - Zorko, Benjamin
PY - 2025
UR - https://vinar.vin.bg.ac.rs/handle/123456789/15935
AB - Fisioni produkt cezijum-137 važan je pokazatelj radioaktivnog zagađenja životne sredine. U ovom radu, posmatrani su maksimumi u vremenskim serijama specifične aktivnosti ovog radionuklida od juna 2008. do decembra 2023. godine na sedam lokacija u regionu Bivše Jugoslavije: Beograd (Srbija), Zagreb (Hrvatska), Ljubljana i Krško (Slovenija), Podgorica (Crna Gora), Skoplje i Bitolj (Severna Makedonija). Na svakoj lokaciji, za merenja iznad minimalne detektibilne aktivnosti, određena je vrednost 90-og percentila, a potom i “maksimumi” kao vrednosti veće od tog percentila. Maksimumi specifične aktivnosti cezijuma-137 uglavnom se javljaju tokom hladnih meseci (novembar–februar) kao posledica zagađenja koje raste u sezoni grejanja i sa specifičnim meteorološkim uslovima. Ipak, na svim lokacijama osim Ljubljane, uočen je bar po jedan maksimum u periodu april–septembar. Takva dva maksimuma, u avgustu 2013. i avgustu 2022. godine, poklapaju se sa prisustvom pustinjskog peska u vazduhu nad ovim regionom.
AB - The fission product cesium-137 is an important indicator of radioactive contamination in the environment. Our study looks into the maxima in this radionuclide’s specific activity time series at seven locations in the Former Yugoslavia region: Belgrade (Serbia), Zagreb (Croatia), Ljubljana and Krško (Slovenia), Podgorica (Montenegro), Skopje and Bitola (North Macedonia), between June 2008 and December 2023. At each location, the 90th percentile is determined for measurements above the minimum detectable activity, and then the "maxima" defined as values greater than this percentile. The maxima in the cesium-137 specific activity mostly occur during the colder months (November–February) as a result of pollution that increases during the heating season and with specific meteorological conditions. However, at all locations except Ljubljana, at least one maximum was observed over April–September. Two of those maxima, in August 2013 and August 2022, coincided with the presence of desert dust in the air over this region.
PB - Београд : Институт за нуклеарне науке "Винча" : Друштво за заштиту од зрачења Србије и Црне Горе
C3 - XXXIII симпозијум ДЗЗСЦГ : Зборник радова
T1 - Maksimumi specifične aktivnosti cezijuma-137 u vazduhu: region bivše Jugoslavije 2008–2023.
SP - 32
EP - 38
UR - https://hdl.handle.net/21.15107/rcub_vinar_15935
ER -
@conference{
author = "Ajtić, Jelena and Janusheski, Jovan and Anusheva, Jordanka and Dimovska, Snežana and Danilovski, Dejan and Krneta Nikolić, Jelena and Rajačić, Milica and Sarvan, Darko and Anđelić, Tomislav and Zekić, Ranko and Svrkota, Nikola and Radonjić, Slavko and Petrinec, Branko and Bituh, Tomislav and Nečemer, Marijan and Barba, Žiga and Fajfar, Helena and Vodenik, Branko and Petrović, Toni and Zorko, Benjamin",
year = "2025",
abstract = "Fisioni produkt cezijum-137 važan je pokazatelj radioaktivnog zagađenja životne sredine. U ovom radu, posmatrani su maksimumi u vremenskim serijama specifične aktivnosti ovog radionuklida od juna 2008. do decembra 2023. godine na sedam lokacija u regionu Bivše Jugoslavije: Beograd (Srbija), Zagreb (Hrvatska), Ljubljana i Krško (Slovenija), Podgorica (Crna Gora), Skoplje i Bitolj (Severna Makedonija). Na svakoj lokaciji, za merenja iznad minimalne detektibilne aktivnosti, određena je vrednost 90-og percentila, a potom i “maksimumi” kao vrednosti veće od tog percentila. Maksimumi specifične aktivnosti cezijuma-137 uglavnom se javljaju tokom hladnih meseci (novembar–februar) kao posledica zagađenja koje raste u sezoni grejanja i sa specifičnim meteorološkim uslovima. Ipak, na svim lokacijama osim Ljubljane, uočen je bar po jedan maksimum u periodu april–septembar. Takva dva maksimuma, u avgustu 2013. i avgustu 2022. godine, poklapaju se sa prisustvom pustinjskog peska u vazduhu nad ovim regionom., The fission product cesium-137 is an important indicator of radioactive contamination in the environment. Our study looks into the maxima in this radionuclide’s specific activity time series at seven locations in the Former Yugoslavia region: Belgrade (Serbia), Zagreb (Croatia), Ljubljana and Krško (Slovenia), Podgorica (Montenegro), Skopje and Bitola (North Macedonia), between June 2008 and December 2023. At each location, the 90th percentile is determined for measurements above the minimum detectable activity, and then the "maxima" defined as values greater than this percentile. The maxima in the cesium-137 specific activity mostly occur during the colder months (November–February) as a result of pollution that increases during the heating season and with specific meteorological conditions. However, at all locations except Ljubljana, at least one maximum was observed over April–September. Two of those maxima, in August 2013 and August 2022, coincided with the presence of desert dust in the air over this region.",
publisher = "Београд : Институт за нуклеарне науке "Винча" : Друштво за заштиту од зрачења Србије и Црне Горе",
journal = "XXXIII симпозијум ДЗЗСЦГ : Зборник радова",
title = "Maksimumi specifične aktivnosti cezijuma-137 u vazduhu: region bivše Jugoslavije 2008–2023.",
pages = "32-38",
url = "https://hdl.handle.net/21.15107/rcub_vinar_15935"
}
Ajtić, J., Janusheski, J., Anusheva, J., Dimovska, S., Danilovski, D., Krneta Nikolić, J., Rajačić, M., Sarvan, D., Anđelić, T., Zekić, R., Svrkota, N., Radonjić, S., Petrinec, B., Bituh, T., Nečemer, M., Barba, Ž., Fajfar, H., Vodenik, B., Petrović, T.,& Zorko, B.. (2025). Maksimumi specifične aktivnosti cezijuma-137 u vazduhu: region bivše Jugoslavije 2008–2023.. in XXXIII симпозијум ДЗЗСЦГ : Зборник радова
Београд : Институт за нуклеарне науке "Винча" : Друштво за заштиту од зрачења Србије и Црне Горе., 32-38.
https://hdl.handle.net/21.15107/rcub_vinar_15935
Ajtić J, Janusheski J, Anusheva J, Dimovska S, Danilovski D, Krneta Nikolić J, Rajačić M, Sarvan D, Anđelić T, Zekić R, Svrkota N, Radonjić S, Petrinec B, Bituh T, Nečemer M, Barba Ž, Fajfar H, Vodenik B, Petrović T, Zorko B. Maksimumi specifične aktivnosti cezijuma-137 u vazduhu: region bivše Jugoslavije 2008–2023.. in XXXIII симпозијум ДЗЗСЦГ : Зборник радова. 2025;:32-38.
https://hdl.handle.net/21.15107/rcub_vinar_15935 .
,